بيست و پنجمين آلبوم از سري آلبوم‌هاي موسيقي نواحي ايران، با بازپژوهش و بازخواني درباره خيام خواني در بوشهر با ضبط، گردآوري و متن محسن شريفيان، از سوي موسسه فرهنگي هنري ماهور منتشر شد.

خيام خواني يا خيامي گونه‌اي ويژه؟ نادر و انتزاعي از موسيقي بوشهر است كه تواما مشتمل بر پريودهاي‌سازي و آوازي بوده ؟ ساز و آواز گاه به صورت مستقل و مبتني بر مبادله و سوال و جواب و گاه در بخش‌هايي در همرايي با هم تبلور مي‌يابند.

به گزارش ايرنا و به نقل از موسسه فرهنگي هنري ماهور، در موسيقي بوشهر از ديرباز، در كنار اشعار بومي، بويژه دوبيتيهاي فايز و مفتون، از اشعار شاعران ملي، همچون مولانا، فردوسي، نظامي و خيام، نيز استفاده ميشده است.

اما در اين بين، -خيامخواني> يا -خيامي> گونهاي ويژه، نادر و انتزاعي از موسيقي بوشهر است كه تواما مشتمل بر پريودهاي‌سازي و آوازي بوده، ساز و آواز گاه بهصورت مستقل و مبتني بر مبادله و سوال و جواب و، گاه در بخشهايي، در همرايي با هم تبلور مييابند.

به نوشته شريفيان براي اين موسسه، ساختار متريك خيامي تلفيقي از متر آزاد و متر مشخص است. در آغاز، خواننده، بهعنوان پيشدرآمد، آوازي با متر آزاد در مايهي بيات ترك اجرا كرده، پس از خاتمهي آواز، با حفظ مايهي نخستين و ورود به ريتمي نزديك به ‪ ، ۶/۸‬فضاي سرورآميزي ايجاد كرده، كار در قالب ترانههاي بومي ادامه مييابداين گونه از موسيقي كه تنها در بندر بوشهر قابل ملاحظه است، چه از نظر ساختار موسيقايي و چه به لحاظ مفاهيم دروني و كاركردهاي آن، در ميان انواع كارگانهاي موسيقي نواحي ايران موردي منحصربهفرد بهشمار ميآيد.

به نوشته شريفيان، با اين توضيح، قابل ذكر است كه خيامي، نسبت به ديگر موسيقيهاي محلي بوشهر، داراي خصوصيات شهري بيشتري است و بافت ملوديك آن داراي خصوصياتي است كه آن را با ساير موسيقيهاي بوشهر متفاوت نشان ميدهد.

شاخصهي ريتم در بخش دوم و پرشتاب اين موسيقي، هماهنگ با هيجانات مخاطبان، از طريق دست زدنهاي گروهي در آكسانها و سرضربهاي ملودي و همراهي سازهاي ضربي، برجستگي مييابد.

وجه تسميهي اين كارگان بيشك بهخاطر استفاده از رباعياتي است كه لااقل تعدادي از آنها منتسب به خيام است.

حكيم ابوالفتح عمربن ابراهيم خيامي، مشهور به خيام، فيلسوف، رياضيدان و شاعر ايراني است كه در ‪ ۱۲‬محرم سال ‪ ۴۳۹‬هجري قمري در نيشابور متولد و در سال ‪ ۵۱۷‬هجري در همان شهر درگذشت.

اين آلبوم شامل هشت خيامي است كه به ترتيب خواننده و نوازندگان آن عبارتند از:
خيامي ‪ .۱‬خواننده: خدر عزيززاده، يزلهخوان: محمد صغيري، ني جفتي: محمود پاكدل، ضرب: مرتضي پاليزدان و عبدالعلي مهندسي
خيامي ‪.۲‬خواننده: عبدالرضا اخلاقي، فلوت: محسن حيدريه، ضرب: محمدرضا شوشتري و حسين سنگسر
خيامي ‪ .۳‬خواننده: غلام دوريه، فلوت: امير رساييفر، ضرب: رجب بدري مون و محمود ذوالقدر
خيامي ‪ .۴‬خواننده: خدر عزيززاده، فلوت: امير رساييفر، ضرب: محمود ذوالقدر و مهدي شريفيان
خيامي ‪ . ۵‬خواننده: اسماعيل بختياري آزاد، فلوت: امير رساييفر، ضرب: حسين سنگسر و مهدي شريفيان
خيامي ‪ . ۶‬خواننده: روحالله صفوي، فلوت: امير رساييفر، ضرب: غلام دوريه و اسماعيل بختياري آزاد
خيامي ‪ .۷‬خواننده: خدر عزيززاده، ني جفتي: محمود پاكدل، ضرب: مرتضي پاليزدان و محمدرضا شوشتري

خيامي ‪ . ۸‬خواننده: زندهياد جهانبخش كرديزاده (بخشو)، فلوت: مرحوم عباس كشتكار، ضرب: مرحوم موسي ياقوتزاده (سال ‪ (۱۳۴۷‬با همراهي: باقر آرامي، امير و علي كرديزاده، رجب بدري مون، خدر شيخ ابولي، محمود يوسفي، رضا شريفيان، رضا زالپور، غلام شكريفر، امير و قاسم ميرشكاري، حسين كاوهخو، مهدي حقاني، مهرداد راستيان، محسن مهرجويي، محمود شاكر، رامين تاجدالديني و محمد ايزدپناهي 

لینک ها ی مرتبط:

http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-273/8811029657174116.htm

http://newsneyrizmusic.mihanblog.com/post/503

http://rssnews.ir/News-152320.html

http://p30city.net/showthread.php?p=112994