وبلاگ خبری گروه موسیقی مروارید لیان

به گزارش خبرنگار موسیقی خبرگزاری سینمای ایران، به نظر می رسد در حال حاضر کم تر کشوری وجود دارد که صاحب یک رسانه مستقل صوتی و تصویری برای موسیقی نباشد. رسانه ما از داشتن چنین شبکه ای محروم است. از دیگر سو با فراگیری ارتباط مجازی در دنیا، موجب شده است محصولات تولید شده در زمینه موسیقی به راحتی در اختیار مخاطبان ایرانی قرار گیرد.

به نظر می رسد یکی از بهترین راه های ارائه موسیقی در تلویزیون تولید نماهنگ است. نماهنگ معمولا همراه کردن یک قصه با ترانه موسیقی است. همراه شدن تصویر و صدا می تواند تأثیر گسترده تری بر مخاطب بگذارد و او را با درونمایه موسیقی همراه تر کند.

با این حال به نظر می رسد در تلوزیون ایران هنوز ترانه و تصنیف به همراه تصویر کلیشه باغ و گل و مرغابی وجود دارد. این تصاویر هرچه قدر زیبا عموما با مفهوم ترانه بی ربط هستند.

مهدوی، مدیر مرکز موسیقی حوزه هنری در این باره معتقد است: در حال حاضر در دنیا، اینگونه متعارف شده که ابتدا موسیقی دیده می شود سپس شنیده می شود. یعنی تصویر مناسب به کمک تصحیح عادات شنیداری مردم امر مهمی را ایفا می کند. زیرا موسیقی تجریدی و انتزاعی است و برای بیان بهتر مفاهیم از کلام و در دنیای معاصر از تصویر به شکل کلیپ استفاده می کند تا بتواند تاثیر گذارتر در زمینه انتقال مفاهیم باشد. این در حالی است که بخاطر نبود رسانه، این بخش به خودی خود حذف شده و اشتباها تصویر گزاری با عنوان نماهنگ بر روی موسیقی در رسانه ملی باب شده است.

وی ادامه داد: ساخت نماهنگ و کلیپ نیازمند یک جریان کاملا مستقل است. زیرا نیاز به فیلمنامه، بازیگر، و کارگردانی برای سکانس و پلان های لازم دارد. این گروه می تواند با درک صحیح از موسیقی جریان تصویری شدن آن را برای مخاطب رقم بزند تا یک اثر موسیقایی بتواند مفاهیم و موضوعات گوناگون را به مخاطب بهتر عرضه کند.

این هنرمند همچنین به همراهی تعزیه با موسیقی در سنت هنری ایران اشاره و تصریح کرد: ما ایرانیان در گذشته برای انتقال حتی مفاهیم دینی و مذهبی از موسیقی و نمایش از شکل تصویری به صورت زنده برای آن استفاده می کردیم. تعزیه یکی از این موارد ناب است که برای انتقال مفاهیم دینی و ارزشی با زبان موسیقی و بیان دیداری استفاده می کرد. اما متاسفانه شاهد هستیم که امروز حتی تعزیه نیز در رسانه ملی جایی ندارد.

وی افزود: تعزیه درواقع یک کلیپ موسیقی است که به صورت زنده اجرا می شود و با توجه به اینکه سازهای آن برنجی و بادی است و در موسیقی نظامی هم از آنها استفاده می شود و ممنوعیتی مانند سازهای ملی برای نشان دادن آنها در سیما وجود ندارد. اما شاهد هستیم که صدا و سیما در این زمینه نیز توجه ای ندارد و از پخش آن ممانعت می کند. در رسانه ملی شاهد هستیم که مراسم مداحی که متاسفانه برخی از آنها در زمینه مفاهیم موسیقایی مشکل دارند نیز به راحتی پخش می شود، اما آثاری که از لحاظ هنری و تاثیر گذاری به مراتب بهتر هستند از تلویزیون فرصت پخش نمی یابند.

میر زمانی مدیر سابق تولیدات مرکز موسیقی صدا و سیما نیز در این زمینه گفت: بسیاری از موسیقی هایی که در صدا و سیما پخش می شوند بدون شناسنامه اند در صورتی که باید نام عوامل سازنده موسیقی برای رعایت حقوق مؤلف حتما ذکر شود. به نظر می رسد پیوستن ایران به کپی رایت می تواند بسیاری از مشکلات موسیقیدان های ما را حل کند.

مهدی وجدانی فعال موسیقی ارکسترال نیز موسیقی ایرانی را کامل و داستانی دانست و گفت: به طور قطع موسیقی ما امروز در جایگاهی ای است که می توان در تولید نماهنگ های داستانی از آن بهره برد. زیرا شعر موسیقی صاحب روایت است. اما در عمل ما نماهنگ های خوبی نداریم زیرا برخورد حرفه ای در این عرصه وجود ندارد. به عنوان مثال روی یک شعر کلاسیک و عارفانه تصویر حرکت اردک در دریاچه پخش می شود که این کاملا بی ربط است و کمکی به ارتباط مخاطب نمی کند. یا به عنوان مثال وقتی خواننده از آمدن یار می خواند تصویر گل و بلبل نشان داده می شود. مسلم است که این دو با هم هماهنگی ندارند.

سعید بشیری، برنامه ساز نیز به محدودیت های رسانه ملی برای پخش تصویری موسیقی اشاره کرد و گفت: تا آن جا که تجربه برنامه سازی به من نشان داده، در تلوزیون به خصوص شبکه چهارم سیما از پخش صدای موسیقی های سنتی، فاخر، موسیقی نواحی و ارکسترال استقبال شده است. اما محدودیت نشان دادن سازها همیشه در تلوزیون بوده است. در سینما سازها نشان داده می شود، در صورتی که مخاطب این رسانه هم عامه مردم هستند.


محدودیت نمایش ساز از چالش های رسانه ای کردن موسیقی در ایران است

موضوع قابل بررسی دیگر محدودیت نمایش ساز از رسانه ملی است که در سال های پس از انقلاب اسلامی همیشه مورد بحث بوده است. عده ای معتقدند اگر می توان ساز را در کنسرت های زنده نمایش داد، پس محدودیت نمایش آن در رسانه ملی نیز نیازمند توضیح است.

محسن شریفیان، از فعالان موسیقی محلات ایران در این باره گفت: مشکل این جاست که گاهی موسیقی ما با سیاست های فرهنگی هماهنگ نیست و این موجب می شود که از تریبون رسانه پخش نشود. به همین دلیل ما به خوبی نمی توانیم موسیقی واقعی ایران را معرفی کنیم. باید توجه داشت موسیقی تنها چند ساز نیست بلکه یک فرهنگ کامل است. همان اندازه که حفظ و نگهداری یک بنای تاریخی برای همه ما مهم است، باید به فکر نابودی فرهنگ موسیقیایی کشور نیز باشیم.

شریفیان در تشریح سخنش گفت: به عنوان مثال موسیقی بوشهری تنها چند نوای ساده نیست بلکه در بردارنده زبان، فرهنگ و آداب و رسوم مردم منطقه است. در این موسیقی حتی می توان رفت و آمد قوم های مختلف و تأثیرات فرهنگی آن ها در منطقه را به خوبی بررسی کرد. اگر از این منظر به موسیقی نگاه کنیم درمی یابیم که نادیده گرفتن آن می تواند چه حجم بزرگی از پیشینه فرهنگی ایران را در آستانه نابودی و یا سرقت قرار دهد. همین حالا می بینیم که در جشنواره های بین المللی موسیقی، موسیقی ایرانی را با نام موسیقی ترکمنستانی ارائه می دهند.

سعید بشیری نیز گفت: در همه جای دنیا مقرراتی برای ارائه اثر هنری وجود دارد. البته با توجه به این که جامعه ما دینی است حساسیت های بیشتری روی موسیقی است و هنرمندان هم آن را پذیرفته اند. اما نکته ای که باعث رنجش است، این است که در ممیزی های موجود سلیقه افراد وجود دارد و نه یک چارچوب خاص که بتوان بر اساس ان کار کرد. این سلیقه ها با مدیران می آیند و می روند. به همین خاطر تکلیف هنرمند معلوم نیست. ممکن است امروز موسیقی ساخته شود، فردا مدیر تازه ای بیاید و بگوید چرا این موسیقی ساخته شده است.

مهدی وجدانی نیز گفت: نپرداختن به موسیقی در تلوزیون به سیاست های کلان جامعه مربوط می شود. به عنوان مثال وقتی نمایش ساز در کشور ما غیر مجاز است نمی توان انتظار داشت که اجراهای موسیقی در تلوزیون به صورت حرفه ای پخش شود. البته در رادیو به این خاطر که این محدودیت تصویری وجود ندارد، گاهی برنامه هایی ساخته می شود.

رضا مهدوی اظهار داشت: وضعیت مبهم موسیقی امروز کشور به صورت کلی و در صدا و سیما قابل حل است. موسیقی فاخر برای مردمی شدن مثل فیلم های سینمایی و سریال ها نمی تواند از سوی رسانه هایی همچون پخش های شبکه های خانگی استفاده کند از همین رو این صدا و سیما است که به مدد همه گیر و فراگیر بودنش می تواند موسیقی فاخر را به بهترین شکل در میان مردم نهادینه کند تا از لطمات شبیخون فرهنگی پیشگیری کند. مسئله ای که سال هاست مغفول مانده و زمان آن فرا رسیده است که به این موضوع توجه شود.


یک رسانه و هزار سلیقه
تنوع سلیقه ها برای انتخاب موسیقی وقتی در کنار محدودیت های فرهنگی و مذهبی ما قرار گیرد می تواند موجب پیچیده شدن روند انتخاب موسیقی باشد.

میرزمانی در این زمینه گفت: باید به نیاز مخاطب بیشتر اندیشیده شود. یک نگاه هوشمندانه به آثار پخش شده سلیقه مخاطب را سمت و سو می دهد و آن را به سمت استفاده از آثار مفید می برد. بسیاری از موسیقی های پخش شده در صدا و سیما امروزه به دنبال ترویج هویت ملی و ایرانی ما نیست.

مهدی وجدانی نیز گفت: اگر می خواهیم در زمینه بین المللی حرفی برای گفتن داشته باشیم باید همه انواع موسیقی را حمایت کنیم. بی توجهی به برخی از انواع موسیقی موجب می شود استعداد های جوان ها در این عرصه ها نادیده گرفته شود. بنابراین پشتوانه ای برای تقویت نسل های آینده موسیقی کشور فراهم نمی شود. به عنوان مثال ما در کنار ارکستر سمفونیک به ارکستر فیلارمونیک نیز نیاز داریم.

سعید بشیری به سیاست های مبهم در این زمینه اشاره و تصریح کرد: متأسفانه به خاطر نبود برنامه منسجم و همه جانبه برای موسیقی، این کالای فرهنگی در رسانه های بیگانه تولید می شود و جوان ها هم جذب آن شده اند. نمی توان حق انتخاب را از یک جوان گرفت. آن ها ممکن است به نوعی از موسیقی متمایل باشند که مورد توجه برنامه سازان نیست. همان طور که وزیر ارشاد مدتی قبل اعلام کرده بود، نمی توان وجود موسیقی زیرزمینی را رد کرد. این نوع موسیقی در کشور ما وجود دارد و راه خود را می رود. ما می بینیم که از طرفی موسیقی رپ به عنوان یک موسیقی زیرزمینی نفی می شود و از طرف دیگر در تیتراژ سریال ها خوانده می شود. این دوگانگی موزیسین های جوان را سردرگم می کند.

او افزود: تأثیری که موسیقی بر مخاطب می گذارد کاملا بی واسطه و آنی است. این موضوع در انتقال مفاهیم و ارزش های فرهنگی می تواند سبب خیر باشد. البته اگر مخاطب حق انتخاب داشته باشد. زیرا اگر موسیقی ارائه شده در کشور از تنوع لازم برخوردار نباشد، مردم به سادگی به سراغ رسانه های دیگر می روند. جای چنین رسانه فراگیر و متنوعی برای موسیقی در کشور ما واقعا خالی است. نماهنگ های مناسب که زیر نظر کارشناسان موسیقی تولید شوند می توانند بسیار مفید و فرهنگ ساز باشند.

موسیقی فاخر ایران نیازمند رسانه است. مهم ترین خصوصیت رسانه نیز همه گیری آن است. طوری همه مردم با سلیقه های متفاوت بتوانند نیاز خود را در آن جست و جو کنند. به نظر می رسد رسانه ملی در سال های گذشته در این زمینه عملکرد حرفه ای و قابل قبولی نداشته است.