تلاش در جذب مخاطب
گروه موسيقي «ليان»، نهم تيرماه به اجراي بخشي از مولوديخوانيهاي رايج در بوشهر پرداخت.
«مولوديخواني» در شمار موسيقي مذهبي بوشهر و ريتميك و متفاوت با ديگر مناطق ايران است. گروه ليان در اين كنسرت به مولوديخواني، خيامخواني و اجراي قطعاتي چون پار و پيرار، محله خموني، نيمه، ليوا و حركات آييني پرداخت.
شما مدتي قبل پژوهشي در زمينه خيامخواني در منطقه جنوب داشتيد كه توسط موسسه موسيقي «ماهور» به انتشار درآمد. آن پروژه در همان نقطه متوقف شد يا همچنان در اين زمينه فعاليت داريد؟
نه ما همچنان به آن فعاليت ادامه ميدهيم و در نظر داريم تا خيامخواني را در عرصههاي مختلف موسيقي ايران بگنجانيم. در موسيقي بوشهر از ديرباز، در كنار اشعار بومي، بويژه دوبيتيهاي فايز و مفتون، از اشعار شاعران ملي، همچون مولانا، فردوسي، نظامي و خيام نيز استفاده ميشده است. اما در اين بين، «خيامخواني» يا «خيامي» گونهيي ويژه، نادر و انتزاعي از موسيقي بوشهر است.
خيامخواني همزمان مشتمل بر پريودهاي سازي و آوازي است. در اين باره توضيح ميدهيد كه چگونه ميتوان اين را به وسيله موسيقي منطقهيي چون بوشهر به اجرا درآورد؟
ساز و آواز گاه بهصورت مستقل و مبتني بر مبادله و سوال و جواب و گاه در بخشهايي، در همرايي با هم تبلور مييابند. ساختار متريك خيامي تلفيقي از متر آزاد و متر مشخص است. در آغاز خواننده، به عنوان پيشدرآمد، آوازي با متر آزاد در مايه بيات ترك اجرا كرده، پس از خاتمه آواز، با حفظ مايه نخستين و ورود به ريتمي نزديك به 6/8، فضاي سرورآميزي ايجاد كرده، كار در قالب ترانههاي بومى ادامه مييابد. اين گونه از موسيقي كه تنها در بندر بوشهر قابل ملاحظه است، چه از نظر ساختار موسيقايي و چه به لحاظ مفاهيم دروني و كاركردهاي آن، در ميان انواع كارگاههاي موسيقي نواحي ايران موردي منحصربهفرد بهشمار ميآيد.
بافت ملوديك موسيقي خيامي چه تفاوتهايي با ساير موسيقيهاي بوشهر دارد؟
شاخصه ريتم در بخش دوم و پرشتاب اين موسيقي، هماهنگ با هيجانات مخاطبان، از طريق دست زدنهاي گروهي در آكسانها و سرضربهاي ملودي و همراهي سازهاي ضربي، برجستگي مييابد.
با توجه به اينكه «ليان» سالهاست كه در زمينه موسيقي بوشهر فعاليت ميكند، تغييري در ساختار و نحوه اجرا انجام نميشود؟
ببينيد من بيش از آنكه به دنبال تغييرات در گروه باشم، به دنبال يافتن مخاطبان بيشتر براي گروهي هستم كه سالها فعاليت كرده است. چون دلم ميخواهد موسيقي بوشهر براي مردم بيشتر شناخته شود. بر همين اساس نيز تمركز خود را بر ارايه قطعات جديد در هر برنامه نميدهيم.
اصلا ظرفيت موسيقي نواحي به گونهيي هست كه در هر برنامه رپرتوار جديدي به اجرا درآيد؟
ذات موسيقي نواحي اين محدوديت را دارد. موسيقي بوشهر با ريتمها و حركاتي آييني همراه است كه همان ميتواند پاسخگوي نياز مخاطب باشد. به اين مساله اين موضوع را نيز اضافه كنيد كه ما در سالهايي كه فعاليت كردهايم، 9 آلبوم را منتشر كردهايم و همين پتانسيلي كافي براي اجراها را براي ما به وجود آورده است. ضمن اينكه اجراي قطعات جديد باعث ميشود تا مراحل گرفتن مجوز و... براي گروهها دشوارتر شده و همين امكان اجراهاي صحنهيي را با محدوديتهاي بيشتري مواجه ميكند. از طرف ديگر همانطور كه گفتم اين نياز را احساس نميكنيم. تفكر ما بر اين است كه اين تغييرات به نفع مخاطب و معرفي موسيقي هم نيست.
شما به افزايش تعداد مخاطبان خود اشاره داريد و اين در حالي است كه به هر حال شما موسيقي منطقه بوشهر را به اجرا درميآوريد كه براي مخاطبان غيربومي موسيقي چندان شناختهشدهيي نيست. اين افزايش مخاطب از طريق ارايه نگاهي پاپيولار به موسيقي نواحي امكانپذير ميشود؟
موسيقي نواحي خود بخشي از موسيقيهاي پاپيولار ايران به حساب ميآيند. اما اين با معنايي كه ما از موسيقي پاپ سراغ داريم، متفاوت است. ما تنها تلاش خود را ميكنيم تا دامنه مخاطبان خود را گسترش دهيم. بويژه اينكه به علت محدوديت تبليغات در رسانه ملي، تبليغات به صورت سينه به سينه انجام ميشود. فراموش نكنيد كه جمعيت تهران چيزي بالغ بر 12 ميليون نفر است و ما بر اين عقيده هستيم كه تعداد زيادي از اينها ميتوانند مخاطبان برنامههايي باشند كه ما ارايه ميدهيم.
البته در چند سال اخير گروههايي هم وجود داشتهاند كه موسيقي نواحي را با همان سبك و شيوهيي كه ما از گروههاي پاپ ميشناسيم به اجرا درميآورند.
درست است، اما اركسترهايي كه شما به آن اشاره داريد تنها از ملوديهاي موسيقي نواحي استفاده ميكنند. اما گروه «ليان» موسيقي نواحي را با سازهاي خود منطقه ارايه ميكند.
با محدوديت زبان در اين ميان چه ميكنيد؟
با تمام تلاشي كه ما در زمينه افزايش مخاطب داريم و به آن نيز اشاره كردم، اما نميتوان اين مساله را ناديده گرفت كه مخاطبان اصلي موسيقي ما بوميان منطقه هستند، اما مخاطبان غيربومي در اين سالها نشان دادهاند كه ريتم و ساختار اين نوع موسيقي آنقدر برايشان جذابيت دارد كه با اين محدوديت كنار بيايند.
اين اتفاق در خارج از كشور نيز رخ داده است و ما برنامههاي متعددي را در خارج از ايران داشتهايم كه خوشبختانه همه آنها با استقبال بسيار خوبي مواجه شدهاند. از طرفي زبان همواره در درجه دوم اهميت است، به همين خاطر است كه ما موسيقي كشورهايي چون هند، عرب، ترك و آفريقايي را ميشنويم و از آن به صورت كامل لذت ميبريم، بياينكه چندان برايمان اهميت داشته باشد كه زبانشان با ما تفاوت ميكند. چون زبان فارسي بينالمللي نيست، در جريان اجراهاي كنسرت خارجي، شنوندگان بيشتر در معرض موسيقي آوايي قرار ميگيرند.
سازهاي كوبهيي نقشي اساسي در موسيقي منطقه جنوب دارند. اما در برنامههاي اخير شما سازهاي ملوديك هم شنيده ميشود. چرا؟
ما تنها از سه ساز ملوديك نيانبان، نيجفتي و فلوت استفاده ميكنيم.
گروه «ليان» نخستين بار در تئاتر شهر و در جريان جشنواره موسيقي يكسري حركات آييني به اجرا درآورد. آيا كماكان در اين خصوص برنامهيي داريد؟
ما همواره تلاش ميكنيم كه حركات آييني رو به فراموشي نرود، اما متاسفانه خيلي زمان ميبرد تا اين مساله در كنسرتهاي ايران جا باز كند و ضمن اينكه ما در حال حاضر حركات آييني و رقصهاي آييني خود را روي صحنه بردهايم، اما با اين وجود در كنسرتهاي رسميمان با مخالفت حركات موزون روبرو ميشويم واين ما را نگران ميكند، چون ذات اين نوع موسيقي با حركات آييني توام است.
«مولوديخواني» در شمار موسيقي مذهبي بوشهر و ريتميك و متفاوت با ديگر مناطق ايران است. گروه ليان در اين كنسرت به مولوديخواني، خيامخواني و اجراي قطعاتي چون پار و پيرار، محله خموني، نيمه، ليوا و حركات آييني پرداخت.
شما مدتي قبل پژوهشي در زمينه خيامخواني در منطقه جنوب داشتيد كه توسط موسسه موسيقي «ماهور» به انتشار درآمد. آن پروژه در همان نقطه متوقف شد يا همچنان در اين زمينه فعاليت داريد؟
نه ما همچنان به آن فعاليت ادامه ميدهيم و در نظر داريم تا خيامخواني را در عرصههاي مختلف موسيقي ايران بگنجانيم. در موسيقي بوشهر از ديرباز، در كنار اشعار بومي، بويژه دوبيتيهاي فايز و مفتون، از اشعار شاعران ملي، همچون مولانا، فردوسي، نظامي و خيام نيز استفاده ميشده است. اما در اين بين، «خيامخواني» يا «خيامي» گونهيي ويژه، نادر و انتزاعي از موسيقي بوشهر است.
خيامخواني همزمان مشتمل بر پريودهاي سازي و آوازي است. در اين باره توضيح ميدهيد كه چگونه ميتوان اين را به وسيله موسيقي منطقهيي چون بوشهر به اجرا درآورد؟
ساز و آواز گاه بهصورت مستقل و مبتني بر مبادله و سوال و جواب و گاه در بخشهايي، در همرايي با هم تبلور مييابند. ساختار متريك خيامي تلفيقي از متر آزاد و متر مشخص است. در آغاز خواننده، به عنوان پيشدرآمد، آوازي با متر آزاد در مايه بيات ترك اجرا كرده، پس از خاتمه آواز، با حفظ مايه نخستين و ورود به ريتمي نزديك به 6/8، فضاي سرورآميزي ايجاد كرده، كار در قالب ترانههاي بومى ادامه مييابد. اين گونه از موسيقي كه تنها در بندر بوشهر قابل ملاحظه است، چه از نظر ساختار موسيقايي و چه به لحاظ مفاهيم دروني و كاركردهاي آن، در ميان انواع كارگاههاي موسيقي نواحي ايران موردي منحصربهفرد بهشمار ميآيد.
بافت ملوديك موسيقي خيامي چه تفاوتهايي با ساير موسيقيهاي بوشهر دارد؟
شاخصه ريتم در بخش دوم و پرشتاب اين موسيقي، هماهنگ با هيجانات مخاطبان، از طريق دست زدنهاي گروهي در آكسانها و سرضربهاي ملودي و همراهي سازهاي ضربي، برجستگي مييابد.
با توجه به اينكه «ليان» سالهاست كه در زمينه موسيقي بوشهر فعاليت ميكند، تغييري در ساختار و نحوه اجرا انجام نميشود؟
ببينيد من بيش از آنكه به دنبال تغييرات در گروه باشم، به دنبال يافتن مخاطبان بيشتر براي گروهي هستم كه سالها فعاليت كرده است. چون دلم ميخواهد موسيقي بوشهر براي مردم بيشتر شناخته شود. بر همين اساس نيز تمركز خود را بر ارايه قطعات جديد در هر برنامه نميدهيم.
اصلا ظرفيت موسيقي نواحي به گونهيي هست كه در هر برنامه رپرتوار جديدي به اجرا درآيد؟
ذات موسيقي نواحي اين محدوديت را دارد. موسيقي بوشهر با ريتمها و حركاتي آييني همراه است كه همان ميتواند پاسخگوي نياز مخاطب باشد. به اين مساله اين موضوع را نيز اضافه كنيد كه ما در سالهايي كه فعاليت كردهايم، 9 آلبوم را منتشر كردهايم و همين پتانسيلي كافي براي اجراها را براي ما به وجود آورده است. ضمن اينكه اجراي قطعات جديد باعث ميشود تا مراحل گرفتن مجوز و... براي گروهها دشوارتر شده و همين امكان اجراهاي صحنهيي را با محدوديتهاي بيشتري مواجه ميكند. از طرف ديگر همانطور كه گفتم اين نياز را احساس نميكنيم. تفكر ما بر اين است كه اين تغييرات به نفع مخاطب و معرفي موسيقي هم نيست.
شما به افزايش تعداد مخاطبان خود اشاره داريد و اين در حالي است كه به هر حال شما موسيقي منطقه بوشهر را به اجرا درميآوريد كه براي مخاطبان غيربومي موسيقي چندان شناختهشدهيي نيست. اين افزايش مخاطب از طريق ارايه نگاهي پاپيولار به موسيقي نواحي امكانپذير ميشود؟
موسيقي نواحي خود بخشي از موسيقيهاي پاپيولار ايران به حساب ميآيند. اما اين با معنايي كه ما از موسيقي پاپ سراغ داريم، متفاوت است. ما تنها تلاش خود را ميكنيم تا دامنه مخاطبان خود را گسترش دهيم. بويژه اينكه به علت محدوديت تبليغات در رسانه ملي، تبليغات به صورت سينه به سينه انجام ميشود. فراموش نكنيد كه جمعيت تهران چيزي بالغ بر 12 ميليون نفر است و ما بر اين عقيده هستيم كه تعداد زيادي از اينها ميتوانند مخاطبان برنامههايي باشند كه ما ارايه ميدهيم.
البته در چند سال اخير گروههايي هم وجود داشتهاند كه موسيقي نواحي را با همان سبك و شيوهيي كه ما از گروههاي پاپ ميشناسيم به اجرا درميآورند.
درست است، اما اركسترهايي كه شما به آن اشاره داريد تنها از ملوديهاي موسيقي نواحي استفاده ميكنند. اما گروه «ليان» موسيقي نواحي را با سازهاي خود منطقه ارايه ميكند.
با محدوديت زبان در اين ميان چه ميكنيد؟
با تمام تلاشي كه ما در زمينه افزايش مخاطب داريم و به آن نيز اشاره كردم، اما نميتوان اين مساله را ناديده گرفت كه مخاطبان اصلي موسيقي ما بوميان منطقه هستند، اما مخاطبان غيربومي در اين سالها نشان دادهاند كه ريتم و ساختار اين نوع موسيقي آنقدر برايشان جذابيت دارد كه با اين محدوديت كنار بيايند.
اين اتفاق در خارج از كشور نيز رخ داده است و ما برنامههاي متعددي را در خارج از ايران داشتهايم كه خوشبختانه همه آنها با استقبال بسيار خوبي مواجه شدهاند. از طرفي زبان همواره در درجه دوم اهميت است، به همين خاطر است كه ما موسيقي كشورهايي چون هند، عرب، ترك و آفريقايي را ميشنويم و از آن به صورت كامل لذت ميبريم، بياينكه چندان برايمان اهميت داشته باشد كه زبانشان با ما تفاوت ميكند. چون زبان فارسي بينالمللي نيست، در جريان اجراهاي كنسرت خارجي، شنوندگان بيشتر در معرض موسيقي آوايي قرار ميگيرند.
سازهاي كوبهيي نقشي اساسي در موسيقي منطقه جنوب دارند. اما در برنامههاي اخير شما سازهاي ملوديك هم شنيده ميشود. چرا؟
ما تنها از سه ساز ملوديك نيانبان، نيجفتي و فلوت استفاده ميكنيم.
گروه «ليان» نخستين بار در تئاتر شهر و در جريان جشنواره موسيقي يكسري حركات آييني به اجرا درآورد. آيا كماكان در اين خصوص برنامهيي داريد؟
ما همواره تلاش ميكنيم كه حركات آييني رو به فراموشي نرود، اما متاسفانه خيلي زمان ميبرد تا اين مساله در كنسرتهاي ايران جا باز كند و ضمن اينكه ما در حال حاضر حركات آييني و رقصهاي آييني خود را روي صحنه بردهايم، اما با اين وجود در كنسرتهاي رسميمان با مخالفت حركات موزون روبرو ميشويم واين ما را نگران ميكند، چون ذات اين نوع موسيقي با حركات آييني توام است.
+ نوشته شده در شنبه هجدهم تیر ۱۳۹۰ ساعت 22:36 توسط محسن شریفیان
|
محسن شریفیان(زاده ۱۳۵۴ در بندر بوشهر) خواننده، نوازنده، آهنگساز و پژوهشگر موسیقی ایرانی است.او دارای لیسانس علوم اجتماعی با گرایش پژوهشگری اجتماعی میباشد.وی نوازندگی سازهای موسیقی بوشهر را با ساز نیانبان و نیجفتی از سال ۱۳۷۱ شروع نمود و در سال ۱۳۷۲ با تشکیل گروه موسیقی لیان فعالیت حرفهای خود را آغاز کرد. شریفیان از سال ۱۳۷۴ با چاپ اولین مقاله خود در هفته نامه آینه جنوب پژوهش در موسیقی جنوب کشور را آغاز نمودهاست.